000001

 PROJEKT KONCEPCYJNY TOALETY PUBLICZNEJ
 W TATRZAŃSKIM PARKU NARODOWYM

IDEA
Ćwiczenie jakim jest zaplanowanie toalety publicznej w tak wyjątkowym miejscu jak szlak pieszy prowadzący do Morskiego Oka stanowi ogromnie interesujące wyzwanie projektowe. Owocem długotrwałych poszukiwań, czasami bardzo odległych od finalnego konceptu okazał się z pozoru bardzo prosty w swoim wyrazie budynek. Ta niewyszukana forma składająca się z dwóch płaszczyzn nachylonych do siebie pod kątem 49º stanowi o głównym odbiorze bryły budynku. Agresywne ukośne linie toalety jednoznacznie wyróżniają ją z otaczającej przestrzeni placu. W prezentowanej toalecie każdy, nawet najmniejszy element spełnia ściśle określoną funkcję. Proponowany kształt oprócz swojej ekspresji jest kształtem bardzo praktycznym – podobieństwo do pasterskich szałasów nie jest przypadkowe. Stromy dach potraktowany został nie jako wymóg regulaminowy; stanowił on raczej punkt wyjścia, niż problem 'do obejścia'. Rezygnacja ze ścian pozwoliła na uniknięcie 'profanacji' archetypu domu podhalańskiego, który by został pozbawiony swojej pierwotnej funkcji mieszkalnej, otrzymując funkcję toalety. (ryc. 1-5 pokazuje schemat, którego finalną fazą jest forma prezentowanej toalety)

MATERIAŁY
Użyte materiały to głównie pozyskiwane lokalnie drewno świerkowe oraz kontrastujące z nim mocno refleksyjne szklenia okien oraz opierzenia z blachy ocynkowanej będące detalami nadającymi toalecie współczesny i bardzo użyteczny wymiar. Ograniczenie się do tak wąskiej gamy materiałowej podkreśla prostotę i funkcję projektowanego budynku.

FUNKCJA
Funkcjonalność wnętrza oraz zapis regulaminowy dotyczący adaptacji toalety (przy ewentualnej zmianie ilości kabin), do innych lokalizacji w obrębie Tatrzańskiego Parku Narodowego określił w pewnym stopniu rozplanowanie pomieszczeń. Wyodrębniony został węzeł pomieszczeń: pomieszczenie techniczne, toaleta dla niepełnosprawnych z miejscem do przewijania niemowląt oraz strefa przedsionków wejściowych, które ulokowane zostały w centrum (rzut). Po obu jego stronach umieszczono toaletę męską i damską. Oś wejścia zaakcentowana została poprzez rozbicie bryły na dwie mniejsze jednostki funkcjonalno niezależne (toaleta męska z pomieszczeniem technicznym oraz damska z toaletą dla niepełnosprawnych wraz z miejscem do przewijania niemowląt). Pozwoliło to nadać budynkowi lekkości, usprawniło komunikację i wprowadziło przestrzeń do wewnątrz. Na pozór nieużytkowe skosy o wysokości poniżej 1.8m zostały również wykorzystane. Znajdują się tam wszystkie instalacje, zbiorniki na wodę opadową, a w części dostępnej od przedsionków podręczne magazyny środków czystości.

FORMA
Prosta bryła opisana na rzucie prostokąta z doświetleniem od szczytów, kryta dwuspadowym dachem przyczółkowym. Brak przepruć otworami okiennymi połaci dachowych oraz brak udziwnień,  pozwolił na uchowanie formy toalety od posądzenia jej o pełnienie funkcji, której z pewnością nie powinna przypominać (kaplica, muzeum, punkt informacji turystycznej, sklep). Próba podążania formy za funkcją, nie jest modernistycznym kaprysem – to raczej hołd złożony tradycyjnej ogromnie funkcjonalnej i szczerej architekturze Podhala. Z archetypowej chaty podhalańskiej (1) przejęty został dach, który stało się podstawą nowej formy (ryc. 1 - 5). Poprzez posadowienie go na ziemi, związał się bardziej z terenem                  i zaczął z niego wyrastać, przywodząc na myśl formy pierwotnych szałasów czy szczytów górskich (2). W części centralnej zlokalizowano strefę wejściową z grupą pomieszczeń węzłowych (3), tak by dać możliwość ‘wydłużania’ bryły przy zachowaniu układu w centrum (4). Dla uczytelnienia strefy wejścia, usprawnieni komunikacji oraz dla nadania lekkości bryle, rozbito ją na dwie mniejsze jednostki funkcjonalne (5). 

MODUŁOWOŚĆ
Niezwykła elastyczność toalety pod względem adaptacji do zmiennej ilości kabin zawdzięczona została oparciu jej na module wyznaczonym przez szerokość kabiny ustępowej i umywalki znajdującej się naprzeciwko. W razie potrzeby dodania/ zredukowania liczby kabin bryła może w łatwy sposób dopasować się do zmienionych proporcji przy zachowaniu środkowego układu węzłowego bez zmian.

LOKALIZACJA
Toaleta usytuowana została pośrodku wyznaczonego terenu projektowego, maksymalne dosunięta do wschodniej jego granicy, do ściany lasu. Pozwoliło to z jednej strony na oddanie całej przestrzeni placu na inne cele, bardziej reprezentacyjne jak również uchroniło przed zasłanianiem przez ów budynek przepięknych widoków, które to są w Tatrzańskim Parku Narodowym o wiele ważniejsze niż budynek toalety publicznej. Ta z kolei powinna być widoczna, ale nie może zakłócać odbioru krajobrazów tego zakątka Podhala. Dobra widoczność toalety z drogi oraz z okolicznych szlaków zapewnia funkcjonalność wybranej lokalizacji przy jednoczesnym niezasłanianiu kluczowych widoków oraz punktów orientacyjnych.

TECHNOLOGIA I EKOLOGIA
Widoczne z daleka panele słoneczne nie pokazują całej nowoczesnej technologii jaka została ukryta w projektowanej toalecie. System pozyskiwania wody opadowej oraz jej magazynowania, system wentylacji z rekuperatorem, pojemnościowe zbiorniki na CWU umożliwiające magazynowanie dużej ilości ciepła w krótkim czasie (od wschodu do zmierzchu), czujniki włączające automatycznie sztuczne oświetlenie (energooszczędne świetlówki) przy niewystarczającym natężeniu światła naturalnego, czujniki ruchu przy stosowane do spłukiwania wody w pisuarach, zwiększona grubość izolacji termicznej, wypełniającej przestrzeń drewnianej konstrukcji budynku, to tylko wypisane w punktach niektóre z rozwiązań jakie przewidziano w projekcie - rozwiązań prostych, funkcjonalnych i oszczędnych. Stosowanie prawie wyłącznie drewna, pozyskiwanego lokalnie jako głównego budulca oraz minimalna ingerencja w teren na którym posadowiona ma być toaleta to kolejne dowody na pokazanie, że to toaleta na miarę XXI wieku, która wytwarzana jest lokalnie, przez lokalnych fachowców oraz utrzymana w regionalnym charkaterze.

KONSTRUKCJA
Lekka, łatwa w montażu, ekonomiczna i co ważne ograniczająca do minimum ingerencję w zastane środowisko naturalne. Cztery słupy zakotwiczone w rodzimym gruncie (ryc1 – schemat konstrukcji) przenoszą obciążenia całego budynku poprzez stalową ramę do której przymocowane są drewniane belki wiązarowe tworzące razem z drewnianymi krokwiami stabilne wiązary krokwiowe (ryc2 – schemat konstrukcji, przekroje perspektywiczne – przekój podłużny, przekrój podłużny). Przestrzenie pomiędzy drewnianymi elementami konstrukcyjnymi wypełnione wełną mineralną, zapewniającą ponadprzeciętną izolacyjność cieplną budynku. Posadzka wykonana z płyt OSB których wierzchnią warstwę stanowi higieniczna, antypoślizgowa wykładzina wywinięta  15 cm na ściany koloru szarego. Symetrycznie po obu stronach okapów zagłębione w ziemi balastowe zbiorniki na wodę opadową przejmują szybko napływająca w czasie opadów wodę, (ryc3 – schemat konstrukcji) która po okresie odstania przepompowywana jest automatycznie do zbiorników retencyjnych umieszczonych w nieużytkowych skosach budynku (ryc4 – schemat konstrukcji, przekroje perspektywiczne – przekrój poprzeczny, przekrój poprzeczny AA). Szczyty toalety wykonane w technologi drewnianej szkieletowej, wypełnione wełną mineralną, okładzina drewniana z rzeźbionymi motywami ludowymi Podhala (ryc4 – schemat konstrukcji). Połacie dachowe schodzące do poziomu terenu pokryte naturalnym gontem, rynny zastąpione standardowym odwodnieniem liniowym, z którego woda kierowana jest bezpośrednio do zbiorników balastowych (ryc5 – schemat konstrukcji).

WNĘTRZA
Większość wykończeń została zaprojektowana w kolorze białym aby sprawić wrażenie uczucia czystości. Jedyne odstępstwo stanowią ściany szczytowe, które wykonane są z okładziny drewnianej, z podhalańskimi ornamentami oraz wykładzina podłogowa, która z racji funkcjonalnych została dobrana w kolorze szarym (grafitowym). Ściany pionowe wewnętrzne jak i skosy wykończone płytą gipsowo-kartonową odporną na warunki wilgotne (przekroje perspektywiczne – przekrój poprzeczny,przekrój podłużny, kład ściany wewnętrznej). Duże przeszklenie (powyżej 3m2) zapewnia wystarczające doświetlenie pomieszczeń od świtu do zmierzchu. Specjalna zewnętrzna refleksyjna warstwa szklenia zapewnia intymność we wnętrzu oraz pozwala na obserwowanie z budynku rozpościerających się widoków na okolicę. Sztucznym oświetleniem są usytuowane równolegle do kalenicy świetlówki włączające się automatycznie przy niedostatecznym natężeniu światła naturalnego. W pomieszczeniach toalety dla niepełnosprawnego (połączonego z miejscem na przewijanie dzieci) oraz w pomieszczeniu technicznym światło sztuczne włączone za pomocą czujnika ruchu.
Toaleta została wyposażona w wyroby oferowane przez Sanitec Koło:
 miska ustępowa lejowa wisząca, ceramika EGO - sztuk 5
 miska ustępowa lejowa dla niepełnosprawnych, 6 l, wisząca, 70 cm, ceramika NOVA TOP Bez Barier – sztuk 1
 pisuar Felix - sztuk 2
 umywalka QUATTRO stawiana na blat - sztuk 5
 umywalka 46cm, ceramika NOVA - sztuk 1